امید جهانیان
تماس با من
پروفایل من
آرشیو وبلاگ
      مشترک شماره 12477 مجله فيلم ()
لذت ندیده ها و نشنیده ها نویسنده: امید جهانیان - سه‌شنبه ٥ آذر ۱۳۸٧

کنعان یک فیلم به شدت مینی‌مالیستی است؛ یعنی فیلمساز به عمد از ذکر جزئیات داستان طفره رفته است و فقط مقطعی خاص و محدود از زندگی کاراکترهایش را به تماشاگر نشان می‌دهد. این روش یکی از مصداق‌های روایت مدرن است که مانی حقیقی و اصغر فرهادی به خوبی از پس آن برآمده‌اند. مهمترین ویژگی یک داستان/ فیلم مینی‌مال این است که خواننده / تماشاگر را شریک شخصیت پردازی خود می‌کند. در این حالت خواننده / تماشاگر در ذهن خود مجموعه رویدادهایی را تصور می‌کند که نتیجه آن رخدادهای حاضر در اثر هنری است. در کنعان نیز بسیار جسته و گریخته به گذشته شخصیت‌ها پرداخته می‌شود و تفکر در مورد پیشینه آنها یک لذت فرامتنی به تماشاگر می‌دهد.

 

مرتضی

استاد دانشگاهی که به نظر می‌رسد زندگی آکادمیک خود را کنار گذشته و به فعالیت‌های درآمدزای تجاری می‌پردازد. شخصیت مرتضی به گونه‌ای بوده است که هنوز هم شاگردان قدیمی‌اش به چشم مراد به او نگاه می‌کنند و توانسته دل دانشجوی روشنکر و مدرن خود را بدست بیاورد. او این قدر شهامت هم داشته است که حاضر شده به ریسک ازدواج با دختری که از او بسیار کوچکتر است و در ضمن دانشجوی او نیز هست، تن بدهد. حال با توجه به سکانس‌های مربوط به خانه کودکی مرتضی می‌توان فهمید که از از یک جو سنتی، رشد کرد، تحصیلات خود را ادامه داده، زندگی مدرن و آکادمیک برای خود تشکیل داده و ... سقوط.... اوج این سقوط در جایی مشخص می‌شود که مینا به علی می‌گوید:«این همه بهش می‌گم با اینها نگرد، آدم حسابی هستی تو ...»

 

مینا

گذشته مینا بر خلاف مرتضی بسیار کم‌رنگ‌تر ارائه شده است. دانشجوی انصرافی معماری که هم معمار بودن و هم انصرافی بودن در سالهایی که او تحصیل می‌کرده، سمبل روشنفکری محسوب می‌شده است. درگیری ذهنی مینا نیز از جنس مدرن است، نمی‌خواهم کسی منتظرم باشد. دلدادگی به استاد دانشگاه، از دیدگاه فرویدی می‌تواند کمبود محبت پدری را در او به تصویر بکشد. کما این‌که بحث‌های او با خواهرش آذر، سست بودن پایگاه خانوادگی آنها را باورپذیر می‌کند. به نظر می‌رسد مینا، شخصیتی است که دغدغه‌های ذهنی‌اش از جنس مدرنیته‌ای است که هنوز به پایداری نرسیده است و تغییر می‌کند. این نیرو باید روح او را مانند یک جسم بی قید با خود به جابجا کند اما اشتباه او این بوده است که در برهه گذرای زندگی‌اش، با مقید ساختن روح خود (ازدواج)، مجبور است تنش‌های ناشی از این نیروی متغیر را تحمل کند.

 

آذر

شخصیت آذر علیرغم مبهم بودن گذشته‌اش، خیلی ملموس است. می‌توان به راحتی او را یک کمونیست (توده‌ای، مجاهد، منافق یا هر اسم دیگری که معادل آن است) به شمار آورد. دیدگاه‌های تشکیلاتی مقید که حالا به بن‌بست رسیده است. حسرت او از شنیدن خیر مرگ دوست هم مسلکش، شیوا، از جنس حسرت جاری در فیلم درخت گلابی است.

 

علی

علی،... علی،.... علی،....علی.... مونولوگ آشنای حمید هامون است. به راحتی می‌توان تصور کرد که حقیقی در کنعان، جوانی علی عابدینی را به تصویر کشیده است. کسی که درست ده سال پیش (همان سالی که مرتضی و مینا با هم ازدواج کرده‌اند)، دانشگاه را ترک کرده است و حالا با یک وانت! به همه کمک می‌کند. به قول سهراب:«چشم را باز کنید، آیتی بهتر از این می‌خواهید....»

 

پی‌نوشت: یوسف که عزیز مصر شد از زندگی پدر و برادرانش در کنعان بی‌خبر بود اما همچنان آنان را دوس داشت و منتظر رسیدن روز واقعه بود. نام کنعان شاید از آنجا انتخاب شده است که بیینده همانند یوسف از سرگذشت شخصیت‌های فیلم بی‌خبر است و حالا دارد آنها را پس از مدتها می‌بیند و باید تصور کند که چه بر سر آنها گذشته است.

لینک      نظرات ()      

مطالب اخیر مهربان بودن را تمرین کنیم چرا کن2016، فارغ از سانتی‌مانتالیسم رسانه‌های چندکلمه‌ای، برای سینمای ما مهم است چرا چهار سال پیش برای والیبال دلمان گرفت ...؟ آیا آرژانتین قهرمان جام جهانی خواهد شد؟ لگد زدن به مرده نبراسکا (Nebraska) گوش بری آمریکایی (American Hustle) گرگ وال استریت (the Wolf of Wall Street) شکار (the Hunt) رانین (Ronin)
کلمات کلیدی وبلاگ مهرجویی (۱٢) نظریه پردازی مدرن (۱٢) معضلات سینمای ایران (۸) سوگ (٧) اصغر فرهادی (٧) گوگوش (٢) مانی حقیقی (٢) وودی آلن (٢) خسروشکیبایی (٢) جلال مقدم (٢) علی حاتمی (٢) رومن پولانسکی (٢) داود میرباقری (٢) روح الله حجازی (۱) جنیفر لارنس (۱) هانکه (۱) توماس وینتربرگ (۱) دیوید او راسل (۱) الکساندر پین (۱) شایان و شایگان (۱) کشتن مرغ مقلد (۱) گریگوی پک (۱) پرویز شهبازی (۱) مارتین اسکورسیزی (۱) ژان رنو (۱) پیمان معادی (۱) حمید فرخ نژاد (۱) دیوید کراننبرگ (۱) فرامرز قریبیان (۱) کنعان (۱) حاتمی کیا (۱) کیت بلانشت (۱) گلشیفه فراهانی (۱) تارانتینو (۱) مختارنامه (۱) احمد آقالو (۱) بهروز وثوقی (۱) راتاتویی (۱) لیلا حاتمی (۱) هما روستا (۱) فریدون جیرانی (۱) شهره آغداشلو (۱) آخربازی (۱) حمید سمندریان (۱) مارادونا (۱) دیوید فینچر (۱) مسی (۱) اکبر عبدی (۱) آرژانتین (۱) مهتاب کرامتی (۱) رابرت دنیرو (۱) جام جهانی (۱) انیمیشن (۱) همایون ارشادی (۱) مهربانی (۱) لئوناردو دی کاپریو (۱)
دوستان من اهدای عضو یادداشتهای من در IMDB ماهنامه فیلم هوشنگ گلمکانی مسعود مهرابی آیدین آغداشلو علیرضا امک چی گاهک نیمه تاریک ماه عقاید یک دلقک رقص سرد و در آغاز کلمه بود ...